W tym okresie zaznacza się również zmniejszona sprawność fizyczna, mała wytrzymałość, niechęć do zajęć ru­chowych, tendencja do chwilowych omd­leń, wynikających ze wzmożonej pobud­liwości naczynioruchowej. Narastają pro­blemy wychowawcze i szkolne, a ustrój dziecka jest bardzo wrażliwy na wpływy czynników zewnętrznych. Tempo dojrze­wania płciowego charakteryzuje się tym, że dziewczęta dojrzewają szybciej, wy­przedzając chłopców o ok. 2 lata. W okresie dojrzewania wzrasta czynność gruczołów wydzielania wewnętrznego, do których należą: przysadka, gruczoł tarczo­wy (tarczyca), trzustka, nadnercza i gru­czoły płciowe, jednocześnie wzrasta ilość produkowanych przez te gruczoły hormo­nów.

Pokwitanie i dojrzewanie trwają łącznie ok. 5—7 lat: 3—4 lata przypada na po-kwitanie, a 2—3 lata na dojrzewanie. Róż­nice w rozwoju w okresie dojrzewania chłopców i dziewcząt określane są dymor­fizmem płciowym, a ich charakterystyczne cechy obrazuje tab. 7. W początkach okresu dojrzewania można dostrzec zakłócenia w harmonijnym wzra­staniu dziecka, wynikają one z niejednako­wego tempa wzrastania i dojrzewania róż­nych układów, a nawet części ciała. W tym okresie występuje okołopokwitaniowy skok wzrostowy, wyrażający się gwałtow­nymi przyrostami wysokości ciał a, wynoszącymi ok. 10 cm lub więcej i wagi ciała od 5—10 kg. Zmieniają się również pro­porcje ciała dotyczące w większym stop­niu kończyn niż tułowia. Zwłaszcza u chło­pców widoczne są długie ręce i dłonie, nogi i stopy, przy mniej zmieniających się rozmiarach tułowia, co powoduje niezgra-bność ruchów.

Okres dojrzewania (pokwitania)

Dojrzewanie jest szczególnym okresem rozwoju dziecka, a w końcowej jego fazie organizm osiąga dojrzałość biologiczną, czyli zdolność do rozrodu i utrzymania gatunku ludzkiego. Rozwój organizmu w okresie dojrzewania charakteryzuje się gwałtownie zachodzącymi zmianami cech morfologicznych oraz związanymi z nimi przeobrażeniami funkcjonalnymi. Okres dojrzewania obejmuje wiele sfer rozwoju: dojrzewanie fizyczne (zakończe­nie procesu wzrastania, zróżnicowania tkanek i układów, kształtowania sylwetki), dojrzewanie biologiczne (dojrzałość na­rządów płciowych, zdolność do rozrodu), dojrzewanie psychiczne (poczucie odpo­wiedzialności, rozwój osobowości), doj­rzewanie społeczne (zakończenie procesu przygotowania do zawodu, niezależność materialna).